159 nagród i tysiące fotografii. Czterech laureatów kultury w Zabrzu

Na scenie Filharmonii Zabrzańskiej spotkali się artysta, instruktorka teatralna, zespół wokalny i dyrektor biblioteki. Każde z wyróżnień opowiada inną historię – o dawnych ulicach, młodych aktorach, muzyce oraz ratowaniu rodzinnych archiwów. Tegoroczne nagrody pokazują, jak różne obszary składają się na kulturalny obraz Zabrza.

Uroczystość wręczenia Nagród Prezydenta Miasta Zabrze w Dziedzinie Kultury odbyła się 25 września podczas koncertu „Kolory jesieni”. Wyróżnienia otrzymali Józef Jonik, Katarzyna Boroń, Zespół Wokalny Luna Plena oraz Tomasz Iwasiów. Statuetki wręczył prezydent Zabrza Kamil Żbikowski, a orkiestrę podczas koncertu poprowadził Szymon Bywalec, dyrektor Filharmonii Zabrzańskiej.

Nagrody przyznaje specjalna kapituła. Są wręczane od 1993 roku osobom i zespołom, które rozwijają kulturę, chronią dziedzictwo Zabrza albo promują miasto poza jego granicami. Tegoroczni laureaci reprezentują wszystkie te obszary.

• Akwarele Józefa Jonika zachowują ślady dawnego Zabrza
• Teatralna praca Katarzyny Boroń przynosi młodym 159 nagród
• Fotografie i albumy Tomasza Iwasiów porządkują pamięć dzielnic

Akwarele Józefa Jonika zachowują ślady dawnego Zabrza

Józef Jonik jest malarzem, rysownikiem i autorem publikacji o historii oraz architekturze Górnego Śląska. Urodzony w Zabrzu w 1939 roku artysta szczególnie upodobał sobie akwarelę, choć tworzy także w oleju, grafitami i kredką.

W jego dorobku znajduje się niemal 300 prac przedstawiających zabrzańskie kościoły, kaplice, familoki, zakłady przemysłowe, dworce, szkoły, parki i osiedla. Część tych obiektów zmieniła wygląd, została przebudowana albo zniknęła z miejskiego krajobrazu. Obrazy Jonika są więc nie tylko pracami artystycznymi, lecz także dokumentacją miejsc, których nie da się już zobaczyć w dawnej formie.

Twórca wielokrotnie prezentował swoje prace w zabrzańskich instytucjach kultury. W 2019 roku zorganizowano jubileuszową wystawę „Zapiski z Zabrza”, podsumowującą 25 lat jego działalności artystycznej. Ważnym elementem dorobku Jonika jest również książka „Kolorowe wspomnienia między Bojtnerką i Kanarem”, poświęcona najbliższemu otoczeniu autora, przemianom Zabrza i codzienności jego mieszkańców.

Teatralna praca Katarzyny Boroń przynosi młodym 159 nagród

Katarzyna Boroń od lat pracuje jako pedagog, reżyserka i animatorka kultury w Pracowni Teatralnej Młodzieżowego Domu Kultury nr 2 w Zabrzu. Jest także wiceprezesem Zabrzańskiego Towarzystwa Kultury Teatralnej oraz Towarzystwa Artystycznego T.Art.

Organizuje i współtworzy przedsięwzięcia poświęcone teatrowi oraz żywemu słowu. Należą do nich Liga Recytatorska, „Wierszolaki na scenę!” i projekt „koMiTywa – Młodzi i Teatr”, od ponad 20 lat towarzyszący Ogólnopolskiemu Festiwalowi Dramaturgii Współczesnej „Rzeczywistość przedstawiona” w Teatrze Nowym w Zabrzu.

Szczególne miejsce w jej pracy zajmuje teatr jednego aktora. Wychowankowie instruktorki regularnie występują na festiwalach w całej Polsce. W latach 2024–2026 zdobyli łącznie 159 nagród i wyróżnień. Sukcesy przyniosły im między innymi ogólnopolskie konkursy monodramów, Międzynarodowy Festiwal Recytatorski, Międzynarodowy Festiwal Teatralny na Słowacji oraz Finał Turnieju Teatrów Jednego Aktora w Słupsku.

Katarzyna Boroń sama otrzymywała nagrody za reżyserię i działalność pedagogiczną. Jest również dwukrotną stypendystką Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Wśród laureatów znalazł się także Zespół Wokalny Luna Plena z Zabrza, prowadzony przez Barbarę Gajek-Kraskę. Grupa regularnie uczestniczy w wydarzeniach kulturalnych i charytatywnych, a jednocześnie występuje na konkursach oraz festiwalach w całej Polsce.

Zespół zdobywał między innymi Grand Prix Międzynarodowego Festiwalu Chórów „Gaude Cantem” w Bielsku-Białej, pierwsze miejsce w Ogólnopolskim Turnieju Chórów „Legnica Cantat”, Grand Prix Rybnickiej Jesieni Chóralnej im. Henryka Mikołaja Góreckiego oraz Grand Prix festiwali muzycznych w Rumi i poświęconego twórczości prof. Józefa Świdra. W 2026 roku Luna Plena otrzymała także Grand Prix Tyskich Wieczorów Kolędowych i zajęła pierwsze miejsca na kolejnych festiwalach.

Szeroka publiczność poznała zespół dzięki 17. edycji programu „Mam Talent!”. Luna Plena otrzymała Złoty Przycisk od Agnieszki Chylińskiej, a następnie wystąpiła w finale programu. Nagroda prezydenta jest wyróżnieniem za osiągnięcia artystyczne oraz promowanie Zabrza poprzez muzykę.

Fotografie i albumy Tomasza Iwasiów porządkują pamięć dzielnic

Czwartym laureatem został Tomasz Iwasiów, od 2008 roku dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Jerzego Fusieckiego. W swojej działalności rozwija projekty czytelnicze i edukacyjne, a także zajmuje się ochroną oraz popularyzacją dziedzictwa Zabrza.

Jednym z najważniejszych przedsięwzięć, z którymi jest związany, jest seria wydawnicza „Dzielnice Zabrza”. Dotychczas ukazało się siedem albumów liczących łącznie ponad 2000 stron. Publikacje zawierają tysiące fotografii i opowieści mieszkańców, dzięki czemu pokazują przemiany poszczególnych części miasta nie tylko przez daty i adresy, lecz także przez codzienne doświadczenia ludzi.

Album „Nasze Makoszowy” otrzymał Nagrodę Magellana w konkursie „Najlepsze Publikacje Turystyczne Roku 2020”. Dla mieszkańców takie wydawnictwa mają również wymiar praktyczny – pozwalają zachować rodzinne i dzielnicowe historie, zanim stare zdjęcia, negatywy oraz wspomnienia trafią w zapomnienie.

Iwasiów angażował się w ratowanie archiwów związanych z Zabrzem. Jednym z największych przedsięwzięć było ocalenie kilkudziesięciu tysięcy negatywów Władysława Dziurzyckiego. Na ich podstawie powstał album „Zabrzanie na co dzień i od święta w fotografii Władysława Dziurzyckiego z lat 1948–1983”, zawierający wcześniej niepublikowane obrazy życia miasta.

W jego dorobku znajdują się także działania dotyczące archiwaliów związanych ze Stanisławem Pietrkiem, Krystianem Zimmermannem i Mieczysławem R. Frenklem. Ważną publikacją pozostaje „Obecność słowa w Zabrzu” – obszerne opracowanie poświęcone kulturze literackiej miasta.

Czterech tegorocznych laureatów działa w różnych dziedzinach, ale ich praca łączy się w jednym punkcie. Józef Jonik utrwala zmieniającą się architekturę, Tomasz Iwasiów zabezpiecza fotografie i dokumenty, Katarzyna Boroń pomaga młodym rozwijać umiejętności sceniczne, a Luna Plena prezentuje zabrzańską muzykę przed publicznością w całej Polsce. Wspólnie pokazują, że pamięć o Zabrzu można budować obrazem, słowem, teatrem i śpiewem.

na podstawie: Urząd Miejski w Zabrzu.