GZM dostaje nowe narzędzia. Metropolia może działać znacznie szerzej

Po dziewięciu latach działania Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia dostała przepisy, które wyraźnie poszerzają jej możliwości. Prezydent podpisał ustawę, a w śląskiej części zmiany mają przełożyć się na sprawniejsze wspólne decyzje 41 miast i gmin. W grę wchodzą już nie tylko transport i koordynacja samorządów, ale też gospodarka, energia, edukacja i odpady.

• Od energii po odpady. GZM dostaje szersze pole do wspólnych działań
• Wieloletni nacisk samorządów przyniósł efekt
• Dziewięć lat doświadczeń i transport, który spina region

Od energii po odpady. GZM dostaje szersze pole do wspólnych działań

Choć podpisana ustawa dotyczy związku metropolitalnego w województwie pomorskim, jej zapisy zmieniają także ustawę odnoszącą się do Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. To oznacza realne rozszerzenie zakresu spraw, którymi GZM będzie mogła zajmować się wspólnie z tworzącymi ją miastami i gminami.

Nowe przepisy otwierają drogę do działań między innymi w takich obszarach jak:

• polityka gospodarcza i innowacyjna
• transformacja energetyczna
• rynek pracy i aktywizacja zawodowa
• edukacja i współpraca z uczelniami
• kultura
• gospodarka komunalna, w tym gospodarka odpadami

W praktyce chodzi o sprawy, które rzadko kończą się na granicy jednego samorządu. W takich tematach wspólne działanie całej metropolii może przynieść więcej niż osobne decyzje podejmowane przez kolejne miasta. Dla Zabrza i pozostałych gmin to ważna zmiana, bo daje większą szansę na projekty prowadzone w skali całego obszaru, a nie tylko pojedynczej gminy.

“To bardzo ważny dzień dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii i ponad dwóch milionów jej mieszkańców.”

Leszek Pietraszek, przewodniczący zarządu GZM, podkreśla, że po latach funkcjonowania metropolia dostaje narzędzia, które mają lepiej odpowiadać na wspólne wyzwania miast i gmin.

Wieloletni nacisk samorządów przyniósł efekt

Zmiana przepisów nie była przypadkowym ruchem. GZM od dawna zabiegała o nowelizację ustawy, wskazując, że pierwsza w Polsce ustawowa metropolia działa już na zbyt szerokim i zbyt zróżnicowanym obszarze, by opierać się wyłącznie na dotychczasowych rozwiązaniach. Podpis pod ustawą zamyka więc etap wieloletnich starań, które prowadziły samorządy, parlamentarzyści oraz przedstawiciele środowiska akademickiego i gospodarczego.

W czerwcu te środowiska wystosowały wspólny apel do prezydenta RP o podpisanie ustawy. Wskazywały w nim, że GZM sprawdziła się jako narzędzie współpracy, a nowe przepisy dadzą jej stabilniejsze podstawy do dalszego rozwoju.

“Teraz będziemy mogli robić więcej – w obszarach, w których wspólne działanie 41 miast i gmin przynosi największe korzyści mieszkańcom.”

To zdanie dobrze oddaje sens zmian. Metropolia nie dostaje nowych kompetencji po to, by dublować zadania gmin, ale po to, by przejmować tam, gdzie skala całego obszaru daje lepszy efekt niż lokalne działanie w pojedynkę.

Dziewięć lat doświadczeń i transport, który spina region

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia powstała w 2017 roku jako pierwszy w Polsce związek metropolitalny utworzony na podstawie odrębnej ustawy. Tworzy ją 41 miast i gmin, w których mieszka blisko 2,1 mln osób.

W tym czasie GZM rozwinęła jeden z największych systemów transportu publicznego w kraju, łączy różne środki komunikacji i prowadzi projekty obejmujące cały obszar metropolitalny. To właśnie transport pokazał wcześniej, że wspólne decyzje mogą działać szybciej i szerzej niż osobne ruchy pojedynczych samorządów.

Nowe kompetencje mają ten model rozszerzyć na kolejne dziedziny. Jeśli metropolia wykorzysta je tak, jak zakłada ustawa, zmiany mogą być odczuwalne nie tylko w dokumentach i strategiach, ale też w codziennym funkcjonowaniu miast tworzących GZM.

na podstawie: UM Zabrze.