Od bezpiecznych przejść po park gier. Takie projekty zgłoszono w Zabrzu

Na jednym osiedlu potrzebne są latarnie i monitoring, na innym nowe szatnie, plac zabaw albo książka o historii dzielnicy. W Zabrzu mieszkańcy zgłosili pomysły, które dotyczą bardzo konkretnych miejsc – szkół, parków, bibliotek, boisk i przejść dla pieszych. Do tegorocznej edycji Budżetu Obywatelskiego trafiło 86 wniosków, a ponad 60 przeszło wstępną ocenę. To jeszcze nie jest ostateczna lista, ale już teraz widać, jak różne potrzeby mają poszczególne dzielnice.

• Biskupice łączą bezpieczeństwo z odnową sportowego zaplecza
• Centrum Południe planuje nowe miejsca dla dzieci i sąsiadów
• Centrum Północ i Grzybowice stawiają na sport, kulturę i bezpieczeństwo
• Guido chce poprawić widoczność, a głosowanie rozstrzygnie resztę

Biskupice łączą bezpieczeństwo z odnową sportowego zaplecza

Do XIII edycji Zabrzańskiego Budżetu Obywatelskiego zgłoszono 86 projektów, w tym 12 ogólnomiejskich. Wnioski napłynęły ze wszystkich dzielnic. Ponad 60 z nich otrzymało pozytywną ocenę w pierwszym etapie i może zostać poddanych pod głosowanie, choć trwa jeszcze procedura odwoławcza.

W Biskupicach pozytywnie oceniono dwa projekty. Pierwszy, P0065 „#PrzyjazneZabrze_bezpieczne i nowoczesne Biskupice dla dzieci i dorosłych”, wyceniono na 290 tys. zł. Zakres propozycji jest szeroki. Obejmuje między innymi monitoring w szkołach i przedszkolu, wyposażenie sali terapeutycznej w Szkole Podstawowej Specjalnej nr 40 oraz cztery defibrylatory AED dla wybranych placówek.

W projekcie zapisano również doświetlenie dwóch przejść dla pieszych przy ul. Bytomskiej – przy ul. Św. Jana oraz w rejonie pętli tramwajowej. Przy skwerze na skrzyżowaniu ul. Okrzei i Bytomskiej miałby zostać odnowiony i doposażony plac zabaw, wraz z naprawą ogrodzenia. Odnowienie urządzeń zaplanowano także na skwerze przy ul. Brondera, Kasprowicza i Tarnogórskiej. Uzupełnieniem byłby remont pomieszczeń kreatywnych w Dzielnicowym Ośrodku Kultury w Biskupicach. Według wniosku z efektów mogłoby korzystać około 12,5 tys. mieszkańców, a także osoby przejeżdżające przez dzielnicę.

Drugi projekt, P0066, dotyczy modernizacji bazy sportowej Szkolnego Klubu Sportowego Gwarek Zabrze przy ul. Bytomskiej 100D. Za 400 tys. zł zaplanowano remont szatni, natrysków, toalet i korytarzy oraz zakup przejezdnych bramek piłkarskich.

Z obiektu korzystają uczniowie Szkoły Podstawowej nr 20 i IX Liceum Ogólnokształcącego. Po południu boisko i pozostała infrastruktura są dostępne także dla mieszkańców Biskupic oraz sąsiednich dzielnic. Odbywają się tam zawody, pikniki i festyny. Wniosek zakłada, że po modernizacji z obiektu mogłoby korzystać około 3 tys. osób.

Centrum Południe planuje nowe miejsca dla dzieci i sąsiadów

Najwięcej różnorodnych propozycji w prezentowanej grupie dotyczy Centrum Południe. Projekt P0005, wyceniony na 163 198,50 zł, zakłada urządzenie ogrodu rozwoju przy Przedszkolu nr 11 przy ul. A. Fredry. Dzieci miałyby tam korzystać z zestawów zabawowych, „Króliczej Norki”, sprężynowców, ważki, podwójnej huśtawki z siedziskiem typu „bocianie gniazdo” oraz laboratorium piasku. Zaplanowano też zadaszenie piaskownicy.

Przestrzeń ma służyć nie tylko zabawie. W ogrodzie mogłyby odbywać się zajęcia dydaktyczne, warsztaty, eksperymenty, obserwacje przyrody i ćwiczenia ruchowe. Z projektu skorzystałyby przede wszystkim dzieci w wieku od 3 do 6 lat, kolejne roczniki przedszkolaków oraz ich rodziny. We wniosku oszacowano liczbę użytkowników na około 120 osób.

Projekt P0027 „Bezpieczne Centrum Południe” przewiduje dwie niezależne części. Przy Szkole Podstawowej nr 15 miałoby powstać Małe Miasteczko Ruchu Drogowego, a przy ZCKOiZ – siłownia plenerowa ze strefą street workout. Pierwsze miejsce służyłoby nauce zasad poruszania się po drogach, drugie aktywności fizycznej. Szacowana liczba użytkowników obu części wynosi od 1500 do 2000 osób rocznie. Wartość projektu to 400 tys. zł.

Mniejszy, ale często wykorzystywany obiekt obejmuje projekt P0029 dotyczący Filii nr 14 Miejskiej Biblioteki Publicznej przy ul. gen. Charlesa de Gaulle’a 81. Za 48 tys. zł zaplanowano odświeżenie wnętrz, nowe wyposażenie i stworzenie wygodniejszego miejsca do nauki, spotkań oraz zajęć. Szczególną uwagę poświęcono dzieciom i młodzieży, choć z biblioteki korzystają również dorośli i seniorzy. Według danych podanych we wniosku w 2025 roku filię odwiedzono ponad 13 tys. razy, a jej księgozbiór i usługi wybierało prawie 2 tys. czytelników.

Na ulicach Webera, Opawskiej i Botanicznej może pojawić się nowe oświetlenie. Projekt P0031 o wartości 400 tys. zł zakłada montaż latarni, które poprawiłyby widoczność po zmroku i podczas trudnej pogody. Z rozwiązania korzystaliby mieszkańcy, działkowcy oraz osoby odwiedzające ogród botaniczny. Wniosek szacuje liczbę potencjalnych użytkowników na około 150 tys. osób.

Podobny budżet przewidziano na projekt P0064 dotyczący parku im. Powstańców Śląskich przy ul. Czołgistów. Główna aleja, licząca około 670 metrów, miałaby zostać wyposażona w 27 latarni – od ul. Czołgistów do końca polany. Przy stawie w pobliżu placu zabaw zaplanowano dodatkowo:

• trzy ławki z oparciem,
• trzy kosze na śmieci,
• trzy dwuosobowe leżanki parkowe.

Według wniosku park odwiedza około 300 osób dziennie. Oświetlenie głównej trasy ma ułatwić korzystanie z niej po zmroku, a nowe wyposażenie uporządkować miejsce odpoczynku przy stawie.

Z kolei P0067 zakłada zagospodarowanie niewykorzystanego terenu zielonego przy Szkole Podstawowej nr 6 przy ul. Klonowej 23. W tak zwanym „Zagajniku”, z zachowaniem istniejącego starodrzewu, mogłyby powstać szachy plenerowe, tor do boule, stół do ping-ponga, stanowisko foot-ping, rzutnia do cornhole, mini-boisko i strefa miniwspinaczkowa. Alejki połączyłyby poszczególne części terenu.

Druga część projektu obejmuje modernizację ogólnodostępnego boiska. Przewidziano renowację nawierzchni natryskiem poliuretanowym, wymianę czterech tablic do koszykówki z obręczami oraz wzmocnienie piłkochwytów. Naprawione miałoby zostać ogrodzenie, a od strony północnej powstałby brakujący odcinek. W planie jest również wiata śmietnikowa. Wniosek wskazuje, że z całej przestrzeni mogłoby korzystać około 10–15 tys. mieszkańców Centrum Południe i sąsiednich dzielnic.

Centrum Północ i Grzybowice stawiają na sport, kulturę i bezpieczeństwo

Projekt P0058 dla Centrum Północ ma połączyć kilka funkcji. Za 385 tys. zł zaplanowano budowę profesjonalnej siłowni plenerowej, remont istniejącego skateparku i montaż 13 lamp solarnych. Wniosek obejmuje także zajęcia integracyjne dla dzieci i seniorów, zakup nowych książek do biblioteki oraz monitoring zewnętrzny przy Szkole Podstawowej nr 7. Z całego przedsięwzięcia mogłoby korzystać około 5 tys. osób z dzielnicy i okolic.

W tej samej części Zabrza zgłoszono projekt P0068 o wartości 349 tys. zł. Zakłada on całodobowy monitoring czterech cmentarzy, obsługiwany przez Centrum Zarządzania Kryzysowego. Kamery miałyby obejmować:

• Stary Cmentarz pomiędzy ul. Wolności i Staromiejską,
• cmentarz przy kościele św. Andrzeja,
• cmentarz komunalny przy ul. Pokoju,
• cmentarz parafialny przy ul. Pokoju.

System ma ułatwić szybszą reakcję na kradzieże, dewastację, zaśmiecanie i inne niepożądane zdarzenia. Według wniosku z jego efektów mogłoby korzystać około 100 tys. osób rocznie.

W Grzybowicach projekt P0009 przewiduje zakup wyposażenia dla Dzielnicowego Ośrodka Kultury przy ul. Badestinusa 60. Za 41 tys. zł placówka mogłaby otrzymać monitor wielkoformatowy, rzutnik, ekran projekcyjny i rolety przyciemniające. Sprzęt posłużyłby do organizowania seansów filmowych, spotkań tematycznych, prezentacji, prelekcji, warsztatów, transmisji wydarzeń oraz innych przedsięwzięć kulturalnych. Wniosek zakłada, że skorzysta z nich około 3 tys. osób, w tym dzieci, młodzież, dorośli, seniorzy i osoby z niepełnosprawnościami.

Historia dzielnicy ma zostać zebrana w albumie „Nasze Grzybowice”. Projekt P0010 o wartości 50 tys. zł dotyczy wydruku gotowej publikacji poświęconej architekturze, wydarzeniom i życiu mieszkańców. W książce znalazłyby się wspomnienia najstarszych mieszkańców oraz archiwalne fotografie Grzybowic sprzed wojny i z okresu powojennego. Planowany nakład ma służyć około 3 tys. odbiorców.

Na codzienne potrzeby placówki odpowiada P0011. Za 38 250 zł można byłoby wyremontować łazienki w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 8 przy ul. ks. Jerzego Badestinusa 30. Wymiana zużytego i uszkodzonego wyposażenia miałaby poprawić higienę, bezpieczeństwo i komfort około 300 dzieci, uczniów oraz pracowników.

Projekt P0019 jest drugim etapem budowy miejsc postojowych przy ul. Witosa 6–6B i 8–8A. To kontynuacja zadania wybranego w poprzedniej edycji budżetu obywatelskiego. Za 200 tys. zł zaplanowano wykonanie pozostałych miejsc na działkach ewidencyjnych nr 2055/158 i 2056/158. Wniosek wskazuje, że przede wszystkim mieszkańcy tej części Grzybowic, w tym osoby dorosłe, seniorzy i osoby z niepełnosprawnościami, zyskaliby łatwiejszy dostęp do uporządkowanego parkowania. Szacowana liczba odbiorców to około 1000 osób.

W DOK Grzybowice odbywają się zajęcia szachowe co najmniej trzy razy w tygodniu, ale podczas większych turniejów brakuje kompletnego wyposażenia. Projekt P0052 o wartości 11 970 zł zakłada zakup:

• 30 drewnianych zestawów figur,
• 30 szachownic,
• 30 zegarów szachowych.

Obecnie sprzęt na turnieje trzeba pożyczać między innymi z Zbrosławic i Tarnowskich Gór. Z zajęć i zawodów korzystają mieszkańcy Grzybowic oraz osoby z innych dzielnic Zabrza. Wniosek szacuje ich liczbę na około 400 osób miesięcznie.

Znacznie szerszy zasięg ma P0075, czyli projekt doposażenia Ochotniczej Straży Pożarnej przy ul. Warmińskiej 1. Za 200 tys. zł zaplanowano zakup odzieży specjalnej, sprzętu ratowniczego i wyposażenia samochodu ratowniczo-specjalistycznego. W projekcie ujęto także kocioł gazowy, grzejniki, maszynę do konserwacji garażu i system monitoringu. Choć wniosek zgłoszono jako dzielnicowy, jego odbiorcami mają być mieszkańcy całego Zabrza. Szacunkowo może chodzić o około 150 tys. osób.

Guido chce poprawić widoczność, a głosowanie rozstrzygnie resztę

W Guido projekt P0033 o wartości 330 tys. zł dotyczy oświetlenia przejść dla pieszych. Lepsza widoczność ma zwiększyć bezpieczeństwo po zmroku i podczas trudnych warunków pogodowych. W opisie wskazano następujące miejsca:

• ul. Rymera 14, w pobliżu kościoła,
• ul. Rymera 1,
• ul. Sportowa,
• skrzyżowanie ul. Rogera i Jaskółczej,
• zjazd z ul. Winklera,
• ul. 3 Maja 118,
• rejon ronda Winklera i Makoszowskiej.

We wniosku mowa o sześciu przejściach, natomiast w wykazie lokalizacji wymieniono siedem punktów. Według szacunków z efektów projektu mogłoby korzystać około 160 tys. mieszkańców Zabrza i osób odwiedzających miasto.

Drugą propozycją dla Guido jest P0069, czyli pierwszy etap wymiany ogrodzenia, furtek i bram wjazdowych przy Zespole Szkół nr 3 przy ul. 3 Maja 118. Nowe ogrodzenie panelowe z podmurówką miałoby powstać od strony ul. 3 Maja oraz po lewej stronie terenu szkoły. Projekt za 400 tys. zł obejmuje także nowe bramy i furtkę.

Poza zajęciami szkolnymi z boiska wielofunkcyjnego i terenów zielonych korzystają mieszkańcy. Uporządkowanie granic terenu ma ułatwić bezpieczne korzystanie z tej przestrzeni. Wniosek wskazuje około 20 tys. potencjalnych odbiorców, przede wszystkim dzieci, młodzież i dorosłych.

O tym, które propozycje przejdą do dalszego etapu, zdecydują mieszkańcy. Najpierw jednak trzeba poczekać na zakończenie odwołań i ostateczną listę projektów. Terminarz wygląda następująco:

• 27 sierpnia 2026 roku – publikacja ostatecznej listy projektów,
• 8–25 września 2026 roku – głosowanie mieszkańców,
• 9 października 2026 roku – ogłoszenie wyników.

Prezentowane propozycje otrzymały pozytywną ocenę wstępną, ale część z nich może jeszcze zniknąć z listy po rozpatrzeniu odwołań. Przed oddaniem głosu warto więc sprawdzić końcowy wykaz opublikowany 27 sierpnia.

na podstawie: Urząd Miejski w Zabrzu.